سه شنبه
8 تیر 1389
6 رجب 1430
29.Jun.2009
گفتار مجرى
شعر
کتابستان
گفتار مجرى
جالب توجهه بدونید حیوانات، نخستین موجوداتی هستن که در مبارزه، از عوامل
شیمیایی استفاده کردن. برخی جانوران سیستمهای پدافندی فلجکنندهای دارن
و با پرتاب یا تزریق مواد سمی کشنده، دشمن رو از بین میبرن. برای مثال
وقتی به اسکانکاها حمله میشه، اطرافشون رو از چنان بوی نامطبوعی پر
میکنن که دشمن ناچار پا به فرار میذاره.
اختاپوس و ماهی مرکّب، برای فرار از مهاجم،ماده سیاهرنگی رو در آب پخش
میکنن. مارها و عقربها با نیش زهرآلود، دشمن رو فلج یا خفه میکنن.
محققان کشف کردن مورچهها برای کشتن یا آسیب زدن به دشمن، از اسید فرمیک
استفاده میکنن.
پس بیراه نیست اگه بگیم کاربرد عوامل شیمیایی در جنگها، با الگوبرداری از
حیوانات بوده. البته فراموش نکنیم، حیوانات هرگز به اندازهانسانها برای
محیط اطرافشون خطرناک نبوده و نیستن.[1]
کوتاه و گویا
سلاحهای شیمیایی
مهیا زاهدین لباف
میدونید اولین کاشف بمب هستهای در عصر جدید کیه؟
پل هارتک، شیمیدان آلمانى، برای نخستینبار پی برد که نیروی اتمی میتونه
در سلاحهای نظامی کاربرد داشته باشه. او در سال 1939، امکان استفاده
نظامی از انرژی هستهای رو با قدرت تخریبیِ نامحدود، به وزارت جنگ برلین
اطلاع داد. البته محققان آلمانی موفق به تهیهبمب اتمی نشدن، اما یه تیم
امریکایی به سرپرستی اوپنهایمر تونست مدتی بعد، اولین بمب اتمی دنیا رو
بسازه. اولین دستآورد بمب هستهاى، حمله به هیروشیما و ناکازاکی در سال
1945 بود.
جالبه بدونید که امریکاییها اطمینان داشتن تا پیش از سال 1955، هیچ کشوری
در دنیا نمیتونه سلاحهای هستهای بسازه. البته این فکرِ خوش، تا زمانی
بود که یک فیزیکدان آلمانی به اونها خیانت نکرده بود. این فیزیکدان
آلمانی که در ساخت مواد فوق انفجارى، دانشمندان امریکایی رو همراهی
میکرد، با خیانت به امریکاییها، طرح و جزئیات اون رو به شوروی سابق داد.
در سال 1949، شوروی نخستین آزمایش هستهای رو انجام داد و با این کار، غرب
به وحشت افتاد.[2]
درباره تاریخچه استفاده از عوامل بیولوژیکی چیزی شنیدین؟
در سال 1347 م، تاتارها به دلیل مقاومت مردم و نظامیان شهر کافا، موفق به
شکستن محاصرهشهر نشدن. اونها با استفاده از دستگاههای پرتابکننده،
اجساد قربانیانی رو که به «طاعون» یا «وبا» مبتلا بودن، به داخل شهر پرتاب
کردن و طی مدت کوتاهی موفق به شیوع وسیع «طاعون» و «وبا» در شهر شدن. در
سال 1348م، تاتارها حدود چهل درصد جمعیت اروپا رو از این راه نابود کردن و
این فاجعه به «طاعون سیاه» معروف شد.[3]
میدونستید اولین عامل شیمیایی که انسان در جنگ به کار برده، نفت و فرآوردههای اون بوده؟
صدها سال پیش از میلاد مسیح، جنگجویان اولیه، دشمن رو با روشن کردن آتش در
پای دیوارهای قلعهها، مجبور به تسلیم میکردن. یونانیان قدیم هم با قیر و
گوگرد، مواد چسبندهای میساختن که در آب مشتعل میشد و دشمن در
محاصرهآتش قرار میگرفت.[4]
میدونستید استفاده از گازهای مسمومکننده در جنگ، بهوسیله رومیها رایج شد؟
یک سردار باهوش رومى، برای مبارزه با بربرها، ابری از مواد تحریککننده در
هوا پخش و با استفاده از نیروی باد، اون رو بهسوی دشمن هدایت کرد. سپاه
دشمن دچار مسمومیت، کورى، خفگی و سرفه شد و شکست رو پذیرفت.[5]
کلر، هم اولین گاز سمی بود که در سال 1915، نیروهای آلمان بهکار بردن.
این گاز رو در مرز آلمان با فرانسه پخش کردن و به حدود پنجهزار فرانسوی
آسیب رسوندن.[6]
خوبه بدونید، در جنگ جهانی اول، حدود 120000 تُن عوامل شیمیایی در طول
چهار سال استفاده شد. بیش از یک میلیون نفر هم در این جنگ کشته یا مسموم
شدن.
باز هم نفت و جنگ
در جنگ جهانی دوم، طرفهای درگیر جنگ که شامل انگلستان، فرانسه، امریکا،
شوروى، ژاپن، آلمان و ایتالیا میشدن، به گازهای سمی مسلح بودن و از ترس
مقابله به مثل، از آن استفاده نمیکردن. در عوض، انگلیس و امریکا، از نفت
ژله شده، مادهای سوزان و خطرناک به نام «ناپالم» ساختن و با اون، سربازان
حریف رو هدف بمباران آتشین خود کردن.[7]
به دستهای از ترکیبات شیمیایی که در صورت انتشار مناسب، منجر به بروز
آثار آسیبرساننده، ناتوانکننده و کشنده در انسان و حیوان و گیاهان
میشه، عامل شیمیایی میگن.
این عوامل، به شکل گاز، بخار، جامد و مایع، پخش و از راه دستگاه تنفسی و
گوارشی و پوست وارد بدن میشن. با استفاده از عوامل شیمیایى، نیروهای جنگی
طرف مقابل، منطقه رزمی رو ترک میکنن. اونا باید هرچه زودتر مداوا بشن. در
صورت نشر بیش از اندازه، مرگ فوریِ آسیبدیدگان در منطقه حتمی است.[8]
هیچکس نباید به خطرهای جنگ هستهای بیتوجه باشه. جنگ هستهاى، زندگی
صدها میلیون نفر رو تهدید میکنه. جملهای که براتون خوندم، قسمتی از
اسناد کنفرانس بینالمللی پزشکانه. این کنفرانس برای جلوگیری از آغاز جنگ
هستهاى در سال 1981 تشکیل شد.[9]
پزشکان بر این باورن که بروز انواع بیماریهای پایدار تا مرگ سریع و آنى،
از آثار تشعشعی جنگ هستهاىه. تحقیقات نشون میدن، عوامل انفجارى، حرارتی
و تشعشعی در یک جنگ هستهاى، زمینههای ناگوار و کشندهای رو برای آدمها
به وجود مییارن. همزمان با انفجار بمب هستهاى، بیماریهای عفونی و مسری
بهسرعت گسترش پیدا میکنن و زندگی میلیونها انسان رو به خطر میاندازن.
تحقیقات ژنتیک نشون میدن، اثر زیانبار سلاحهای هستهاى، اونقدر زیاده
که انتقال اون به نسلهای بعدی دور از انتظار نیست. مرگ جنین در شکم مادر،
یا تولد نوزادان با بیماریهایی مانند «میکروسفال» یا همان کوچک بودن مغز
و جمجمه،میتونن از نتایج کاربرد سلاحهای هستهای برای نسل آینده
باشن.[10]
برتراند راسل درباره سلاحهای هستهای میگه:«کسانیکه امکان درک خطر
سلاحهای هستهای رو دارن، باید مسئولیتی بزرگ رو بر شانههای خود حس
کنن.»[11] گفتهراسل آنقدر گویاست که صدای زنگهای خطر، خیلی راحت به گوش
میرسن.
شاید براتون جالب باشه نظر برخی سیاستمداران امریکایی رو درباره تولید سلاح هستهای بدونید. [12]
روستو میگه: «ایالات متحده امریکا، سیاست خود رو بر این پایه قرار میده
که جنگ هستهاى مُجازه و این کشور کسب پیروزی در جنگ هستهاى رو
امکانپذیر میدونه و [معتقده] اون دیپلماسی که به زور متکی نباشه، مطلقاً
بیپشتوانه است».
هیگ، یکی دیگه از سیاستمداران امریکایی،درباره تسلیحات هستهای میگه:
«وقتی سیستمهای تسلیحاتی جدید موردتأیید قرار گرفت، ما با وضع بهتری
میتونیم در مذاکرات جدید شرکت کنیم».
والتر ماندل،معاون کارتر هم این نظر رو داره: «امریکا بعد از کشف بمب اتمی همواره در مسابقه تسلیحاتى، برتری داشته».
در سخنرانی سازمان ملل، کارتر رئیسجمهور وقت امریکا اعلام کرد: «هر وقت
اتفاقی بیفته که امریکا اون رو حمله نظامی به نیروهای مسلح در هریک از
چهارصد پایگاه نظامی خود یا علىه متحدان خود محسوب کنه،صرفنظر از اینکه
حمله با سلاحهای معمولی رخ داده یا سلاح هستهاى، ایالات متحده آمادهاست
در استفاده از سلاح هستهای پیشدستی کنه».
شاید براتون جالب توجه باشه بدونید که عراق سلاحهای شیمیایی رو چطور به
دست آورد. سال 1354 عراق با ادعای ساخت حشرهکش اورگانو فسفر، تلاش خودش
رو برای به دست آوردن عوامل شیمیایی شروع کرد.[13] سال 1359 عراق که توان
چندانی برای تولید عوامل شیمیایی نداشت، سعی کرد با خرید تجهیزات از
کشورهای اروپایی و امریکایی و انتقال عوامل شیمیایی از شوروى این ضعف رو
جبران کنه. عراق در سال 1361 با آلمان غربی برای تأمین وسایل فنی شیمیایی
قراردادی بست و شرکت فرانسوی هم دو مهندس شیمیایی به سامرا فرستاد. در
نهایت برای تولید عوامل اعصاب، یک شرکت هلندی با نام کی بستر نیوزن، با
عراق به توافق رسید.
از همین سال بود که عراق بهطور پراکنده از عوامل شیمیایی در سطح ضعیف
علیه ایران استفاده کرد. در سال 1365، شرکت هلندی با سرپیچی از دستور دولت
خود مواد شیمیایی را برای تولید گازهای سمی به عراق ارسال کرد. همدستی
کشورهای اروپایی و امریکا با دشمن ایران، فاجعههای خرمشهر، روستاهای
اربیل و سردشت رو به وجود آورد. عراق با کمک کارشناسان آلمان غربی و نظارت
دیگر دولتهای مدعی حقوق بشر، در هفته چندین تن گاز اعصاب تولید و به دور
از اصول انسانی در جنگ با ایران از اونها استفاده کرد.
تمام مدتی که عراق در جنگ با ایران از سلاحهای شیمیایی استفاده میکرد،
ایران اعتراض خود رو به صورت کتبی به شورای امنیت سازمان ملل متحد
میفرستاد. اعتراض ایران هر بار بهعنوان اسناد امنیت به ثبت میرسید و
منتشر میشد، ولی نهتنها جنایتهای عراق متوقف نمیشد، بلکه حملات خودش
رو افزایش میداد.
خوبه بدونید در سال 1984، نخستین گزارش متخصصان منصوب دبیر کل سازمان ملل
برای بررسی ادعای ایران انتشار یافت. گزارش متخصصان، استفاده از گاز خردل
و گازهای اعصاب علیه ایران رو در مناطقی از کشور تأیید میکرد.
بعد از این گزارش تا پایان جنگ، هر سال گروهی به ایران میاومدن و استفاده از سلاحهای شیمیایی بهوسیله عراق رو تأیید میکردن.
نکته درخور توجه، عملکرد سازمان ملل متحد بود. به دلیل حمایت آشکار غرب از
عراق، شورای امنیت تنها از دو کشور ایران و عراق خواست تا از سلاح شیمیایی
استفاده نکنن و سازمان ملل حاضر نشد عراق رو به جنایات جنگی متهم کنه.[14]
آیا میدونستید امریکا در طول هشت سال جنگ عراق با ایران، حدود پنج
میلیارد دلار کمک اقتصادی و شمار زیادی تسهیلات بیولوژیکی در اختیار عراق
قرار داد و متحدان غربیِ خودش رو به ارائه میلیاردها دلار کمک نظامی به
این کشور تشویق کرد. انگلیسیها، تانکو سیستمهای موشکی و تجهیزات
توپخانهای به عراق دادن. فرانسه موشکهای هدایتشونده و هواپیماهای
جنگنده برای عراقیها فرستاد و آلمان غربی با عرضهفنآوری و تولید گازهای
اعصاب و خردل، رژیم عراق رو یاری کرد.
تا حالا چیزی درباره تکرار تاریخ شنیدین؟
به تصویرهای پخششده از مجروحان نوار غزه دقت کردین؟علامتهای سیاه و
ناآشنا روی چهره و بدن اونها، تاولها و سوختگی وحشتناک پوستی و چشمهای
متورم تأیید میکنه که این آدمها در معرض سلاحهای شیمیایی قرار گرفتن.
یک پزشک نروژی در گفتوگو با شبکه«العالم» گفت: «در سرزمینهای
بمبارانشدهنوار غزه، آثار اورانیوم ضعیفشده و فسفر دیده میشه.»
خبرگزاری مهر به نقل از هفتهنامه ساندی تلگراف نوشت:
آلمان، فرانسه و انگلیس، با ارسال نامهای به مصر و اسرائیل حمایت خود رو
از اقدامات تلآویو برای جنگ با مردم فلسطین اعلام کردن.این نخستینبار
نیست که رژیم صهیونیستی از سلاحهای شیمیایی استفاده میکنه. در جنگهای
33 روزه، این رژیم چهار نوع سلاح ناشناخته رو علیه مردم لبنان به کار
گرفت. نکتهتأسفبار، سکوت جامعه بینالملل و جهان غرب و عرب در مقابل
اینهمه جنایته؛ درست اتفاقی که برای ایران افتاد. در جنگ تحمیلى، همین
به اصطلاح مدافعان حقوق بشر، نهتنها در مقابل حملههای شیمیایی عراق به
ایران اعتراض نکردن، بلکه خود، منبعی برای تهیهسلاحهای شیمیایی بودن و
با حمایتهای خودشون از عراق، مانعی برای تصمیمهای قطعی سازمان ملل و
شورای امنیت شدن.[15]
اینبار هم در مقابل جنایتهای غزه، غرب و امریکا و بعضی از کشورهای عرب،
مهر سکوت بر لب زدن، و فقط نظارهگر بودن. سکوتی مرگبار که ننگ اون، کمتر
از حمله به مردان و زنان و کودکان و پیران بیگناه نخواهد بود.
آثار باستانی هم در جنگهای میکروبی آسیب میبینن
محققان میگن، بحران به وجود اومده از جنگهای میکروبی و شیمیاییِ در طول
تاریخ، نهتنها بر جامعه انسانی تأثیر میذاره، بلکه پیامدهای گسترده اون،
بحرانهای جدیدی رو در حوزهمیراث فرهنگی و طبیعی به وجود مییاره.
باستانشناسان معتقدن آلایندههای به وجود اومده از سلاحهای شیمیایى،
باعث تغییر ماهیت و آسیب رساندن به آثار باستانی میشه. چهره تاریخی میراث
فرهنگى، بعد از برخورد تشعشعات رادیواکتیو با اونها تغییر میکنه و به
مرور زمان شکل اولیهآثار در ذهن مردم رنگ میبازه و به فراموشی سپرده
میشه.[16]
شعر
خسته
سودابه مهیّجى
با دستهای خسته و پای نداشته
تاب و توان سوخته، نای نداشته
اینجا مجال صحبت قرآن و سجده نیست
در شهر فتنهها و خدای نداشته
حتی نَفَس کفاف دلش را نمیدهد
در ازدحام دود و هوای نداشته
از روی سرفهها و عصایش گذشتهاند
مردم که خیل عاطفههای نداشته...
باشد کبوتر! از سر دنیا بپر که عشق
بر روی خاک هرگز سایه نداشته...
کتابستان
1. آقایى، بهمن، «حقوق بینالملل سلاحهای شیمیایی»، مجله سیاست خارجى، ش 2، 1367.
2. برتراند، راسل، جنگ هستهاى، ترجمه: فریدون حاجتى، نشر اکباتان، 1362.
3. حسین پناه، على، جنگ افزارهای شیمیایی و سیاست جهانی و حقوق بینالملل، پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد سازندگى، 1367.
4. خاتمى، سید محمد، جنگ از دیدگاه قرآن و حدیث، نشر سپاه پاسداران، 1362.
5. درودیان، محمد، شلمچه تا حلبچه، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381.
6. زمانى، سید قاسم، حقوق بینالملل و کاربرد سلاحهای شیمیایی در جنگ
تحمیلى علىه ایران، بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس، 1376.
7. ضیائی بیگدلى، محمدرضا، حقوق جنگ، تهران، علامه طباطبایى، 1373.
8. علایى، حسین و بابک خواجه کاووسی ،صنایع، تسلیحات و خلع سلاح شیمیایى، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بینالملل، 1371.
9. علایى، حسین، جنگ شیمیایی و تهدید فزاینده، تهران، اطلاعات، 1367.
10. محمدیان، حسین، بوی ناآشنا، انتشارات عابد، 1380.
11. مشفق، علىاکبر، پدافند شیمیایى، دانشگاه شیراز، 1365.
12. ممتاز، جمشید، حقوق بینالملل سلاحهای کشتار جمعى، ترجمه: امیرحسین رنجبران، تهران، دادگستر، 1377.
13. نقرهکار، مسعود، نگرشی بر علل و پیامدهای جنگ هستهاى، تهران، رز، 1362.
14. هدایتی خمینى، شورای امنیت و جنگ تحمیلى، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بینالملل، 1370.
15. هندریکس، کاربرد عوامل شیمیایی توسط رژیم عراق حلبچه، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بینالملل، 1367.
پی نوشت:
[1]. حسین علایى، جنگشیمیایی تهدید فزاینده، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بینالملل، 1367، ص 10.
[2]. Http://fa.wikipedia.org/wiki
[3]. جنگهای شیمایی تهدید فزاینده، ص 70.
[4]. حسین علایى و بابک خواجه کاووسی، صنایع تسلیحات و خلع سلاح شیمیایى، تهران، دفتر مطالعات منطقهاى، 1371، ص 44.
[5]. همان، ص 11.
[6]. همان.
[7]. همان، صص 44 47.
[8]. همان، ص 17.
[9]. مسعود نقرهکار، نگرشی بر علل و پیامدهای جنگ هستهاى، تهران، رز،1362، ص 33.
[10]. همان، ص 35.
[11]. برتراند راسل، جنگ هستهاى، ترجمه: فریدون حاجتى، تهران،اکباتان، 1362، ص 40.
[12]. نگرشی بر علل و پیامدهای جنگ هستهاى، ص 17.
[13]. آرش اکبری نوشار، «طاعون صدام»، روزنامه ایران، ش 2680، 7 دى، 1382، ص 13.
[14]. مجله حقوقى، نشریه مرکز امور حقوقی و بینالملل، ش 24، 1385، صص 212 215.
[15]. http://www.mehr.news.com
[16] .http://www.chn.ir/news?section
بایگانی